27 Σεπτεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού: Ανοιχτή Επιστολή, Covid-19 – τώρα είναι η ώρα να αλλάξουμε τον τουρισμό

Το Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece αξιοποιεί και αυτήν την Παγκόσμια Ημέρα αφιερωμένη στον Τουρισμό για να προβάλλει τα προβλήματα αλλά και τις δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει ένας βιώσιμος ή υπεύθυνος τουρισμός. Για το 2020 μεταφράσαμε και δημοσιεύουμε την Ανοικτή Επιστολή που έστειλε η Πρωτοβουλία για το Μετασχηματισμό του Τουρισμού, στην οποία συμμετέχει και ο οργανισμός:  respect_NFI (Naturefriends International), στον οποίο οι ΦτΦ είναι μέλος.

Περισσότερες παρεμβάσεις, δημοσιεύσεις και αναρτήσεις του Ελληνικού Δικτύου ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece με θέμα το Βιώσιμο Τουρισμό ΕΔΩ.

Η Πρωτοβουλία για το Μετασχηματισμό του Τουρισμού/ Transforming Tourism Initiative είναι ένα ανοιχτό, παγκόσμιο δίκτυο ΜΚΟ, επαγγελματιών του τουρισμού και ακαδημαϊκών που απαιτούν το μετασχηματισμό του τουρισμού σύμφωνα με την Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.

Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού
Γενικός Γραμματέας
Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού
27 Σεπτεμβρίου 2020

Ανοιχτή Επιστολή: Covid-19 – τώρα είναι η ώρα να αλλάξουμε τον τουρισμό.

Αγαπητέ κύριε Γενικέ Γραμματέα,

Εκτιμούμε τη διορατικότητα και το κουράγιο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γουτιέρες, να θεωρήσει την κρίση της πανδημίας του Covid-19 ευκαιρία για μετασχηματισμό του τουρισμού παρουσιάζοντας το πολιτικό κείμενο “Covid-19 και μετασχηματισμός του Τουρισμού”.

Η Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, με το όραμα της να κάνει τον κόσμο μας πιο δίκαιο, συμπεριληπτικό και με ισότητα, εξακολουθεί να λειτουργεί ως ένας οδηγός αρχών, καθώς βιώνουμε τις αναταραχές που έχουν προκληθεί από την κλιματική αλλαγή και την καταστροφή από τις αυξανόμενες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, οι οποίες γίνονται βαθύτερες και επιταχύνονται από την παρούσα πανδημία του Covid-19.

Η πανδημία του Covid-19 και οι συνέπειες της έχουν πλήξει την τουριστική βιομηχανία και τις κυβερνήσεις, σε μία περίοδο όπου η αντίσταση στην καταστροφική αύξηση του τουρισμού έχει γίνει εντονότερη. Τα τελευταία χρόνια, κάτοικοι πολλών κοινοτήτων διαμαρτύρονται ενάντια στον υπερ-τουρισμό. Εργαζόμενοι, κινήσεις και οργανώσεις εργαζομένων χωρίς ασφάλιση, ζητούν επιτακτικά καλύτερες και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, ενώ εκατομμύρια νέοι καλούν σε άμεση δράση για την κλιματική αλλαγή. Προφανώς, οι υποσχέσεις ότι ο τουρισμός θα έχει ρόλο – κλειδί στη βιώσιμη ανάπτυξη δεν έχουν ευοδωθεί. Η τωρινή κρίση λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός και δείχνει ότι το υπάρχον τουριστικό μοντέλο δεν είναι, και με οικονομικούς όρους, ούτε ανθεκτικό, ούτε βιώσιμο. Απέχει πολύ από το να συνεισφέρει σημαντικά στο μέλλον που όλοι χρειαζόμαστε και θέλουμε.

Ο μετασχηματισμός του τουρισμού είναι απαίτηση των καιρών. Είναι κάτι περισσότερο από το να διορθώσουμε το παλιό, μη-βιώσιμο, βασισμένο στην αύξηση, μοντέλο του τουρισμού. Απαιτείται συστηματική προσέγγιση για να αναλυθούν, να κατανοηθούν και να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες που έχουν, στον άνθρωπο και στον πλανήτη, οι μη βιώσιμες πρακτικές στον τουρισμό.

Καθώς η πανδημία κάνει την έκθεση των πιο αδυνάτων στον τουρισμό μεγαλύτερη, θέλουμε να τονίσουμε τα αιτήματα μας που δημοσιεύσαμε στην Διακήρυξη του Βερολίνου για το Μετασχηματισμό του Τουρισμού, το 2017 (http://www.transforming-tourism.org/berlin-declaration-on-transforming-tourism.html). Μέχρι σήμερα, πάνω από 70 οργανώσεις πολιτών, ακαδημαϊκοί και κινήσεις πολιτών έχουν υπογράψει τη διακήρυξη μαζί με 500 άτομα από όλες τις ηπείρους του πλανήτη.

Αντιμετώπιση των προκλήσεων του τουρισμού στα πλαίσια του Covid-19 σημαίνει:

– Στήριξη της αρχής “Κανένας δεν μένει πίσω” σε όλα τα σχέδια ανάκαμψης: Καλούνται οι κυβερνήσεις να παράσχουν άμεση και επαρκή βοήθεια στις πιο ευάλωτες ομάδες στον τομέα του τουρισμού, δηλαδή στους επίσημους και ανεπίσημους εργαζομένους. Ανάμεσα τους είναι μετανάστες εργαζόμενοι και γυναίκες, οι οποίοι αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες διακρίσεις και δυσκολίες.
– Να εξασφαλιστεί ότι τα λάθη του παρελθόντος δεν θα επαναληφθούν τώρα που ο εσωτερικός και ο αγροτικός τουρισμός αυξάνονται πιο μαζικά. Να ενθαρρυνθούν οι προορισμοί, οι ταξιδιωτικοί πράκτορες και οι εταιρείες να ορίσουν την φέρουσα ικανότητα σε τοπικό επίπεδο, με τρόπο συμμετοχικό, για να αποφευχθεί η κρίση του υπερ-τουρισμού. Αντίθετα, να υποστηριχθούν στρατηγικές στον τουρισμό που συνεισφέρουν στην συμπεριληπτική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.
– Η ύφεση πιθανά να οδηγήσει σε νέες επενδύσεις στον τουρισμό. Εγγυήσεις στα συμβόλαια και οι άδειες σχεδιασμού πρέπει να εξασφαλίζουν ότι η κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα και η ετοιμότητα σε ενδεχόμενες καταστροφές βρίσκονται στην καρδιά των νέων επενδύσεων και ότι αυτές δεν βλάπτουν την παραδοσιακή χρήση της γης.
– Να υποστηριχθούν προορισμοί να εφαρμόσουν πραγματικά ανθεκτικά μοντέλα τουρισμού που υπηρετούν τους ανθρώπους στις κοινότητες φιλοξενίας και στους τουριστικούς προορισμούς. Χιλιάδες κοινότητες, που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό, έχουν αποδείξει, ακόμη και μέσα σε βαθιά κρίση όπως αυτή του Covid-19, ότι το μοντέλο τους είναι πιο ανθεκτικό στα εξωτερικά πλήγματα και ότι είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένες σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται όλο και περισσότερο από αβεβαιότητες. Δώσετε κίνητρα στις χώρες-μέλη σας να μην επιλέξουν το τουριστικό μοντέλο που δημιουργεί χρέη, διότι αυξάνει την εξάρτηση των τουριστικών προορισμών, αντί να συνεισφέρει στην ανθεκτικότητα τους.

Ενώ τα πιο επείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών του Covid-19 είναι η μεγαλύτερη προτεραιότητα, χρειαζόμαστε, επίσης, μακροπρόθεσμα μέτρα για τον μετασχηματισμό του τουρισμού. Περιλαμβάνουν:

– Δημιουργία μηχανισμών που θα μετρούν τις επιπτώσεις του τουρισμού στους ανθρώπους και στον πλανήτη, συμπεριλαμβάνοντας το οικολογικό και κοινωνικό κόστος του τουρισμού και θα επιτρέπουν τη δίκαιη τιμολόγηση. Μονάχα ο τουρισμός που συνεισφέρει στο ευ ζην των ανθρώπων και προστατεύει το περιβάλλον είναι βιώσιμη αναπτυξιακή επιλογή.
-Εξασφάλιση ότι η επισφάλεια και ο διαχωρισμός της εργασίας στον τουρισμό αντιμετωπίζεται υιοθετώντας και εφαρμόζοντας τις αρχές αξιοπρεπούς εργασίας της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. Αυτές περιλαμβάνουν το σεβασμό των θεμελιωδών εργατικών δικαιωμάτων, όπως την ελευθερία της οργάνωσης και την εξάλειψη των διακρίσεων πάσης μορφής στην εργασία, της αναγκαστικής εργασίας καθώς και της παιδικής εργασίας.
– Υπενθύμιση στους ενδιαφερομένους στον τουρισμό, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, ότι ο τουρισμός πρέπει να διευκολύνει το οικονομικό και κοινωνικό οικοσύστημα που επιτρέπει διαφορετικά και συμπληρωματικά είδη ζωής στις κοινότητες και στους προορισμούς, να συνυπάρχουν και, επομένως, να δημιουργούν ευ ζην σε τοπικό επίπεδο, συνεργασία και δίκαιο εμπόριο.
– Εξασφάλιση ότι ο τουρισμός κάνει ειλικρινείς και φιλόδοξες προσπάθειες να αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή, μειώνοντας τις εκπομπές αερίων σε απόλυτους αριθμούς, καθώς και τη χρήση ορυκτών καυσίμων, παγκόσμια, εθνικά και τοπικά π.χ. αποφεύγοντας τις περιττές πτήσεις, μειώνοντας τη χρήση του πλαστικού, υιοθετώντας και συνεισφέροντας σε πρακτικές υπεύθυνης διαχείρισης των απορριμάτων και διασφαλίζοντας την πραγματική τιμολόγηση των ορυκτών καυσίμων.
– Διασφάλιση ότι ο τουρισμός προστατεύει τα φυσικά τοπία και τη βιοποικιλότητα. Να αναπτυχθούν στρατηγικές και πρακτικές βιώσιμης ανάπτυξης ανά περιοχή, που θα σέβονται τους φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους, όπως και την φέρουσα ικανότητα.

Το αίτημα για μετασχηματισμό του τουρισμού, στο οποίο αναφέρθηκε ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτιέρες κατά την ομιλία του στη παρουσίαση του πολιτικού κειμένου “ Covid-19 και μετασχηματισμός του Τουρισμού”, πρέπει να ενσωματωθεί σε όλες τις πολιτικές και σε όλα τα προγράμματα του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού. Η επίτευξη του κοινού μας οράματος της Ατζέντας 2030 και η επιτυχής αντιμετώπιση της, άνευ προηγουμένου, παγκόσμιας κρίσης που προκάλεσε ο Covid-19, χρειάζεται την υποστήριξη κάθε ενδιαφερομένου. Κοινότητες ανθρώπων, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, κινήσεις πολιτών, ακαδημαικά ιδρύματα, οι επαγγελματίες του τουρισμού όπως και όσοι διαμορφώνουν την τουριστική πολιτική, πρέπει να συμμετέχουν ισότιμα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για τον τουρισμό.

Ανησυχούμε ότι η έλλειψη συμπερίληψης στις θεσμικές διαδικασίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού αποτελεί εμπόδιο σε αυτόν το στόχο και ένα σοβαρό βάρος στην επερχόμενη διαδικασία αληθινού μετασχηματισμού του τουρισμού. Μονάχα ανοιχτοί θεσμοί είναι ικανοί να μας οδηγήσουν μέσα από την κρίση και να προσφέρουν το ουσιαστικό όραμα και τις αρχές που θα μας κάνουν ικανούς να μετασχηματίσουμε τον τουρισμό μαζί.

Έχοντας αυτά υπόψη, καλούμε τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού να ανοίξει τις πόρτες του σε αντιπροσώπους κινήσεων πολιτών και σε απλούς ανθρώπους, όπως και σε ανεξάρτητες ΜΚΟ και σε ακαδημαϊκά ιδρύματα που επιθυμούν να γίνουν συνδεδεμένα μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού. Είμαστε έτοιμοι να συνεισφέρουμε στην προσπάθεια και αναμένουμε να συζητήσουμε μαζί σας στρατηγικές για τον εκδημοκρατισμό της τουριστικής ανάπτυξης σε παγκόσμιο επίπεδο.

Με ανυπομονησία περιμένουμε την έγκαιρη δέσμευση και υποστήριξη σας για το μετασχηματισμό του τουρισμού καθώς και την απάντηση σας στις ειλικρινείς προτάσεις μας.

Με εκτίμηση.

Antje Monshausen, εκ μέρους των υπογραφόντων.

Alba Sud, Spain
Association Sénégalaise des Amis de la Nature
Brot für die Welt – Protestant Development Service,
Germany
College of Technology/CLASE, University of San
Agustin, Philippines
COMUNITUR, Colombia
Defence for Children – ECPAT, Netherlands
ECPAT International
ECPAT, Germany
Equality in Tourism, UK
Equitable Tourism Options – EQUATIONS, India
Fundación Juan Bosch, Dominican Republic
Fresh Eyes – People to people travel, UK
Imagine Peace, South Korea
Institute of travel and tourism of the Gambia
International Alliance of Inhabitants
International Center for Responsible Tourism, West
Africa
Kabani – the other direction, India
Labor Movens Study Group, Brazil
Myanmar Responsible Tourism Institute
National Fisheries Solidarity Movement, Sri Lanka
respect_NFI (Naturefriends International)
Studienkreis für Tourismus und Entwicklung e.V., Germany

Μετάφραση: Κώστας Μουράτης

Για το Ελληνικό Δίκτυο ΦΙΛΟΙ της ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece